عادت به کاربری اینترنت یا اعتیاد اینترنتی، کدام یک ؟ ( قسمت اول)

یزدفردا بازهم خبری تحت عنوان فردا یك‌ چهارم كاربران اینترنت، معتاد به اینترنت هستند ، درج نمود که تاحدی باعث نگرانی کاربران اینترنت به خصوص خانواده های جوانان را در برخواهد داشت ؛ سوال این است در حالی که استفاده از کتاب و اینترنت در سطح جوانان ایران به شدت کم است و ایجاد انگیزه و راهبری درست ؛ به استفاده از اینترنت یک وظیفه ملی است درج خبری اینچنین نمی تواند جوانان به خصوص خانواده ها را از اینترنت  بعنوان الزام انکارناپذیر توسعه گریزان کند .

مسله جدیدی به نام اعتیاد اینترنت امروزه در بین جوامع جهان سومی در حال گسترش است  البته موضع خود را اعلام می کنیم اعتیاد به اینترنت اصولا معنا ندارد بلکه باید به جای اعتیاد به اینترنت ، عادت به کاربری با اینترنت را به کار ببریم ؛ نظر شما چیست اعتیاد اینترنت یا عادت وافر به اینترنت ؛ باهم مرور می کنیم البته در این مقاله از به نظرات افرادی می پردازیم که به اعتیاد اینترنتی قایل نیستند و آن را تنها عادت به استفاده وافر وافراطی از اینترنت می دانند   

عادت به کاربری اینترنت یا اعتیاد اینترنتی، کدام یک ؟ ( قسمت اول)

مسله جدیدی به نام اعتیاد اینترنت امروزه در بین جوامع جهان سومی در حال گسترش است در ابتدا صحبت خود را از افراد متخصص و کسانی که اینترنت جز ابزار کارشان است از این مقوله جدا می کنیم اما اگر شما بدون اینترنت هم می توانید فعالیت کنید اما به اینترنت وابستگی شدید دارید شامل این مقاله می شوید!!! البته موضع خود را اعلام می کنیم اعتیاد به اینترنت اصولا معنا ندارد بلکه ما به جای اعتیاد به اینترنت عادت به آن را به کار می بریم ؛ همین کافی که همان افراد وابسته به اینترنت اگر ده هاروز به ضرورت از اینترنت جدا شوند هیچ اختلالی در ایشان به وجود نمی آید

شاید بتوان گفت آنچه به آن اشاره كردم، یك پدیده جدید است. پدیده ای كه هنوز بسیاری از روانشناسان نمی دانند آن را چه بنامند. شاید شما هم این روزها، در مطبوعات و رسانه ها عنوانی شبیه به عنوان این مقاله را دیده یا شنیده باشید. اما هسته اصلی این مقاله، روشن ساختن این واقعیت است كه پدیده «اعتیاد اینترنتی» آنقدرها كه در مطبوعات و رسانه بزرگ شده است جدی نیست!

عادت به اینترنت اجتناب ناپذیر  است

اینترنت، دریای عظیمی است از اطلاعات، شاهراه و بزرگراهی است برای ارتباط دادن میلیونها انسان، با فرهنگها، زبانها و سلیقه های گوناگون و متنوع. اگر اینترنت این است، اگر این شبكه شبكه ها، ابزاری است برای فراگیری بیشتر، آموزش بیشتر، خلاقیت و نوآوری های بیشتر، پس چرا از عادت به کاربری اینترنت یا  اعتیاد به «اینترنت»، همیشه برداشتهایی منفی داریم؟ اگر از جنبه های مثبت، آن نگاه كنیم، اگر وسعت دیدمان را بازتر كنیم، دریچه های بازتری بر ما گشوده خواهد شد كه پیش از آن، شاید تجربه اش نكرده ایم. شاید وقت خود را صرف عادات بیهوده دیگری كرده ایم كه فرصت این تجربه های جدید را به خود نداده ایم.

 اینترنت نسبت به نقطه ضعفها ما  مقصر  نیست  

در بررسیهایی كه توسط محققین و پژوهشگران به عمل آمده است، در جوامع غربی از افرادی سخن به میان آمده است كه گفته اند: «به خاطر اینترنت، مرا از مدرسه بیرون كردند!» ، «چون به اینترنت معتاد شده بودم، همسرم از من طلاق گرفت.»، «كارم را به خاطر اینترنت از دست دادم، چرا كه بیشتر اوقات كاری ام را صرف خواندن مجلات ورزشی كرده بودم.» اگر افرادی از این دست پیدا می شوند كه نتوانسته اند با برنامه ریزی و مدیریت صحیح، از وقت خود به نحو شایسته استفاده كنند و در برابر امیال خود ضعیف عمل كرده اند، نباید تمامی تقصیرها را بر گردن «اینترنت» ـ این فرانكشتاین جوان ساخت بشر ـ انداخت.

 در مورد سایر اعتیاد ها، یك گفته كاملاً صدق میكند و آن این است كه بین شور و شوق «طبیعی» و تمایلات «غیر طبیعی» خط جداكنندهای وجود دارد. بشر در طول سالها، به زندگی بر روی این كره خاك عادت كرده است، اعتیاد او كاشتن و داشتن و برداشتن است، آیا زمین بد است؟ آیا چون از دل خاك، «خشخاش» به عمل میآید، خاك را باید از بین برد؟

عادت به اینترنت یا اعتیاد به اینترنت

عادت به استفاده از اینترنت (اعتیاد)  میتواند «سالم» باشد، میتواند «ناسالم» باشد. اگر از انجام یك بازی یا سرگرمی لذت می برید و خودتان را شیفته آن می یابید، دوست دارید ساعتها از وقت خود را صرف آن كنید، این ممكن است به خاطر آن باشد كه از انجام آن سرگرمی، چیزی آموخته باشید و «خلاقیت» شما را شكوفا كرده باشد. اگر بازی یا سرگرمی سالمی بتواند شما را به دیگران «نشان دهد» و تصویر واضحی از «خود» واقعی شما را بر پرده ذهنتان ترسیم كند، آیا صرف ساعاتی از شبانه روز به آن بازی اعتیادی است كه مثل اعتیاد به «قمار»، ویران كننده است ؟

 حتی در برخی از عادات و اعتیادهای «ناسالم» نیز می توان مشخصه های «مثبتی» را تشخیص داد. كسی كه به خاطر اینترنت، كارش را از دست داده است، درست مثل كسی است كه سر میز قمار، زندگی اش را باخته است. این افراد را دچار یك نوع «اعتیاد پاتولوژیك واقعی» می دانیم. در این نوع موارد اعتیاد، «بدی» از «خوبی» پیشی می گیرد و موجب می شود كه افراد نتوانند در «دنیای واقعی» خود درست عمل كنند و به همین جهت، از خود علائم و اختلالاتی را بروز میدهند كه موجب بالا رفتن آمار طلاق، اخراج از مدرسه، اخراج از كار، خشونت، اذیت و آزارهای خیابانی، مزاحمت های تلفنی و ... می شود!
در مورد اعتیاد، تقریباً می توان گفت كه همه چیز میتواند هدف قرار گیرد و بشر ذاتاً میتواند به هر چیزی عادت كند.

 مواد مخدر، دارو، خوردن، خوابیدن، ورزش كردن، قمار، ولخرجی، سكس، كار كردن و هر چیز دیگری كه بتوانید نامی از آن را به ادامه این فهرست اضافه كنید، بالاخره در جامعه افرادی را خواهید یافت كه به آن معتاد شده اند و بخشی از زندگی خود را صرف آن كرده اند.

رسانه های خیلی مسله اعتیاد به اینترنت را جدی گرفته اند

حقیقت این است كه رسانه ها و مطبوعات خیلی به موضوع اعتیاد به «اینترنت و سایبراسپیس» پرداخته اند. شاید این امر فقط به این خاطر است كه موضوع اینترنت و شبكه های اطلاع رسانی و مالتی مدیا، موضوعاتی داغ و جدید هستند. اما باید توجه داشت كه این امر می تواند موجب بروز اختلال در جنبه های دیگری از «روان» انسان شود. آیا باید افرادی كه از كامپیوتر چیزی نمی دانند و حتی یك بار هم به اینترنت متصل نشده اند را تا این حد نگران ساخت؟

آیا عادت به استفاده از اینترنت همان اعتیاد اینترنتی است

حقیقت این است كه در حال حاضر خبر اتصال و ارتباط با شبكه های اطلاع رسانی و بزرگراههای اطلاعاتی، داغ ترین عناوین خبری از دنیای فن آوری را به خود اختصاص داده است. درست است كه در مورد استفاده از اینترنت و وب، همه به هیجان آمده اند و درست است كه عده ای از افراد ساعات بسیاری را صرف آن میكنند، اما آیا این واقعاً یك نوع «اعتیاد» جدید است كه گریبان انسان را گرفته است ؟ آیا نوع دیگری از «اعتیاد» است كه «روان» بشر را مورد تاخت و تاز و هجوم قرار داده است؟

روانشناسان از اعتیاد اینترنتی چه می گویند

در میان روانشناسان، بر سر این موضوع، هنوز اختلاف نظرهایی دیده میشود، اما بیشتر آن را یك «اختلال» میدانند تا «اعتیاد» و اگر بخواهند حالت اعتیادآور آن را مطرح كنند می گویند این موضوع یك «اختلال اعتیادآور» است. آنها معتقدند كه بسیاری از افراد، پیش از اینكه اینترنت وارد زندگیشان بشود، از كامپیوتر تا سر حد افراط استفاده می كردند و به زبانی، به كامپیوتر معتاد بوده اند.

 برخی چنان به كامپیوتر و برنامه های نرم افزاری خود دل بسته اند كه حتی به اینترنت و وجود آن اهمیت نمی دهند. پس شاید بایستی این پدیده را به نوعی «اعتیاد به كامپیوتر» بنامیم. اما بهتر است تند نرویم، پیش از اینكه كامپیوترها به چهارچوب خانه و كاشانه مردم وارد شوند، تلویزیون، ویدئو و بازیهای تلویزیونی بخش بسیاری از اوقات مردم را پر كرده بودند. راستی، آیا همین «تلفن» كه از لحاظ موضوعات مربوط به فن آوری، شكل پیشرفته ای از ارتباطات است و شاید در طبقه بندیها در شاخه «ارتباطات بواسطه كامپیوتر CMC » قرار گیرد وسیله و ابزاری نیست كه بتوان معتاد به آن شد؟!

تلفن، كامپیوتر، فنآوری رادیو و تلویزیون، ویدیو و ماهواره ها و شاید بعدها ماشین لباسشویی و یخچال و ... همه و همه در یك «غول بی شاخ و دم» كه او هم بسیار اعتیادآور است ادغام شوند و آنوقت چگونه میتوان از شر آن خلاصی یافت؟

اعتیادی از نوع جدید

در اینجا، شاید بهتر آن باشد كه درباره یك نوع اعتیاد دیگر سخن بگوییم. اعتیادی كه دیگر «ماده»اش «اینترنت»، «رادیو»، «تلویزیون» و «تلفن» و ... نیست. شاید بهتر باشد، در این روزهای قرن بیستم و یکم دز آستانه قرنی جدید،  از اعتیاد به قلمروهای تازه ای سخن بگوییم كه بشر با دست خودش ساخته است و یا خواهد ساخت.

اعتیاد به سایبراسپیس

اجازه دهید از «اعتیاد به سایبراسپیس» بگوییم، به قلمروهایی مجازی كه با استفاده از علم مهندسی كامپیوتر بوجود آمده اند.

بین زیر شاخه ها و زیرطبقه های این طبقه بندی مسلماً میتوان خطوط متمایز كنندهای رسم كرد و آنجاست كه دیگر، موضوعات را با هم قاطی نمیكنیم. از این سطح اگر نگاه كنیم، دیگر چیزی به نام «اعتیاد به اینترنت» نمی بینیم. از اینجا، بین آن كودك دبستان نرفته ای كه در خانه، قسمت عمده ای از وقتش را صرف كشتن «دشمنان مجازی» و «هیولاهای غول پیكر» میكند و كودك همسن و سال دیگری كه برای فراگیری زبان انگلیسی ده بار سی دی «آموزش زبان» را از اول اجرا می كند تفاوت خواهیم گذاشت. از اینجا، بین آن نوجوانی كه در مدرسه، پشت كامپیوتر سرگرم بازی است و از اینترنت به عنوان سرگرمی استفاده میكند و آن خانم خانه داری كه حاضر است سالی هفتصد هزار تومان برای استفاده از اینترنت به «یك ISP» بدهد تا از آخرین شیوه های تربیت فرزندانش مطلع شود تفاوتهای فاحشی نمایان است. همین خانم خانه دار مسلماً با مهندسی كه در شركت، از اینترنت برای اطلاع از آخرین دستاوردهای علمی و فنی دانشگاههای سراسر جهان استفاده میكند فرق دارد. هریك از این افراد شاید ساعتها از وقت روزانه خود را صرف كامپیوتر و اینترنت نماید. برخی از آنها فقط به دنبال تفریح و سرگرمی اند و برخی دیگر برای پاسخگویی به یك نیاز.

اعتیاد یا عادت یا رفع نیازها  کدام یک صحیح است

«اعتیاد به سایبراسپیس» شاید بتواند برخی از نیازهای اجتماعی افراد را برآورده سازد. آدمی كه كمرو و خجالتی است و نمیتواند در محیط های واقعی، ارتباطات اجتماعی و مستحكمی را با سایرین برقراركند، در خانه، مدرسه، دانشگاه یا محل كار، - پشت دستگاه كامپیوتر خود- به محیط و قلمروهای مجازی روی می آورد تا بدون كوچكترین احساس خجالت، وارد «اتاق گفتگویی Chat Room » شود، سلامی به حاضرین ـ افراد غریبهای كه هیچگاه آنها را ندیده است ـ ارسال كند و ساعتی با آنها به گفتگو بپردازد. «اعتیاد به سایبراسپیس» شاید جنبه ای از «اعتیاد به كار» Workaholism باشد و شاید هم در نهایت، اصلاً وجود نداشته باشد و ما آن را بی جهت تا به این حد جدی می گیریم.

اینم خبر یزد فردا یك‌ چهارم كاربران اینترنت، معتاد به اینترنت هستند

رییس انجمن جامعه‌شناسان ایران گفت: اعتیاد به اینترنت بین سنین ‌١٥ تا ‌١٨ سال در مقایسه با سایر سنین بیشتر است و معتادان به اینترنت، در مجموع ‌٣/٢٤ درصد یا یك چهارم كاربران اینترنت را تشكیل می‌دهند.

به گزارش خبرنگار سرویس فناوری اطلاعات خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) دكتر «سعید معیدفر» در نشست بررسی اعتیاد به اینترنت در بین نوجوانان ‌١٥ تا ‌٢٥ سال كه در دانشكده‌ی علوم اجتماعی علامه برگزار شد، با اشاره به گزارش وزارت ارتباطات مبنی بر رشد ‌٢٥ برابری تعداد كاربران، آن را نشان دهنده‌ی رشد پرشتاب این پدیده و عمومیت پیدا كردن اینترنت دانست و اظهار داشت: اینترنت در جوامعی كه در آغاز راه هستند، آسیب‌های متعدد و قابل تاملی را به همراه دارد و آسیب‌هایی نظیر

نا به هنجاری‌هایی كه از طریق مبادلات اطلاعات غیر اخلاقی در فرد ایجاد می‌شود، همراه با دخالت هكرها و ویروس‌ها در اقتصاد در سال‌های اخیر حتی در جوامع غربی اهمیت ویژه‌ای پیدا كرده است.

رییس انجمن جامعه‌ی شناسان ایران در ادامه افزود: اعتیاد اینترنتی به گستره‌ی وسیعی از مشكلات رفتاری و كنترل انگیزه از استفاده‌ی آن است كه به رفتارهای وسواسی یا احساس رفع نیاز توسط ارتباط منجر می‌شود.

وی ادامه داد: نظریات مختلفی در مورد فاكتورهای اعتیاد به اینترنت بیان شده است و به عقیده‌ی «هولمز» استفاده‌ی بیش از ‌١٩ ساعت در هفته از اینترنت نشانه‌ی اعتیاد به اینترنت است در حالی كه «یونگ» ‌٣٨ ساعت در هفته را مرز اعتیاد قرار داده است.

ارسال به