پورتال ها را زیاد شنیده ایم، اما شاید برای برخی از ما این سئوال پیش آمده باشد که واقعا یک پورتال چیست؟ پرتال portal عبارت است از درگاهی به دنیای اطلاعات و منابع اطلاعاتی، به صورت دسته بندی شده و در شكل مورد نیاز كاربر. اگر بخواهیم ساده بگوییم، پرتال صفحه وب واسطی است كه امكان دسترسی آسان را به هر چیزی كه كاربر، برای انجام وظیفه یا خواستش نیاز دارد - بدون توجه به این كه محل فیزیكی آن كجاست- فراهم می كند. به بیان دیگر پرتال «درگاهی» است به دنیایی مجازی كه كاربر می تواند از طریق امكانات فراهم شده در آن تمامی نیازهای خود را برآورده كند؛ نیازهایی مانند جست وجو و یا خرید (مثلاً یك كتاب)، دسترسی به حساب بانكی، افزایش و كاهش اعتبار یك حساب اعتباری و یا به روزرسانی اطلاعات سخت افزاری از محل كار، پرتال همه چیز را از طریق درگاه ی واحد برای كاربر خود فراهم می سازد.

`دریچه`، `درگاه` و `مدخل` ذکر شده اما کلمه پورتال در تکنولوژی اطلاعات معنی متفاوتی دارد. به بیان دیگر پورتال `درگاهی` است به دنیایی مجازی که کاربر می تواند از طریق امکانات فراهم شده در آن، تمامی نیازهای خود را براورده کند. نیازهایی مانند جستجو و یا خرید(مثلا یک کتاب)، دسترسی به حساب بانکی، افزایش و کاهش اعتبار یک حساب اعتباری و یا به روز رسانی اطلاعات سخت افزاری از محل کار، پورتال همه چیز را از طریق درگاهی واحد برای کاربر خود فراهم می سازد.

با وب پورتال Webportal  یا درگاه های اینترنتی و ویژگی و مزیت آن آشنا شویم(1)

پورتال ها را زیاد شنیده ایم، اما شاید برای برخی از ما این سئوال پیش آمده باشد که واقعا یک پورتال چیست؟ پرتال portal عبارت است از درگاهی به دنیای اطلاعات و منابع اطلاعاتی، به صورت دسته بندی شده و در شكل مورد نیاز كاربر. پرتال فراهم كننده ویژگی هایی نظیر دسترسی به صورت توزیع شده، مستقل از بستر به صورتی شخصی و امن و نیز قابلیت های مدیریتی و نظارتی می باشد

مهمترین ویژگی های یك پرتال

▪ به طور كلی مهمترین ویژگی های یك پرتال عبارتند از:

1.       قابلیت دسته بندی و طبقه بندی مطالب و محتویات، مدیریت و تجمیع مطالب و محتویات

2.       یكپارچگی با سیستم ها و زیر سیستم های موجود

3.       ارایه ابزارهایی جهت تولید و توسعه مطالب و محتویات

4.       قابلیت توازن بار

5.       افزونگی و پیشگیری از مشكلات و خطاها

6.       قابلیت ارایه محتویات و مطالب روی هر نوع سیستم و بستری (مثلاً پشتیبانی از سیستم های بی سیم و سیار)

7.       قابلیت Single sign on ، پشتیبانی از زبان های مختلف

8.       سهولت دسترسی به اطلاعات، قابلیت امنیت مناسب (با تعیین سطوح دسترسی)

9.       قابلیت سفارشی سازی و شخصی سازی، قابلیت جست وجو و شاخص گذاری مطالب و محتویات

10.   قابلیت مرور مطالب و محتویات دسته بندی شده

11.   قابلیت ارایه یكسری خدمات از طریق مولفه های قابل جایگزین و سفارشی سازی (به اصطلاح پرتلت)

12.   در انتها از مهمترین ویژگی های پرتال های بزرگ استفاده از بانك های اطلاعاتی یك پارچه می باشد.

`دریچه`، `درگاه` و `مدخل`

پورتال ها را زیاد شنیده ایم، اما شاید برای برخی از ما این سئوال پیش آمده باشد که واقعا یک پورتال چیست؟ چه ویژگیها و خصوصیاتی دارد؟ و چه تفاوتی با یک وب سایت دارد؟ ترجمه کلمه Portal به فارسی در فرهنگهای لغت `دریچه`، `درگاه` و `مدخل` ذکر شده اما کلمه پورتال در تکنولوژی اطلاعات معنی متفاوتی دارد. اگر بخواهیم ساده بگوییم، پورتال صفحه وب واسطی است که امکان دسترسی آسان را به هر چیزی که کاربر ، برای انجام وظیفه یا خواسته اش نیاز دارد – بدون توجه به اینکه محل فیزیکی آن کجاست، فراهم می کند. به بیان دیگر پورتال `درگاهی` است به دنیایی مجازی که کاربر می تواند از طریق امکانات فراهم شده در آن، تمامی نیازهای خود را براورده کند. نیازهایی مانند جستجو و یا خرید(مثلا یک کتاب)، دسترسی به حساب بانکی، افزایش و کاهش اعتبار یک حساب اعتباری و یا به روز رسانی اطلاعات سخت افزاری از محل کار، پورتال همه چیز را از طریق درگاهی واحد برای کاربر خود فراهم می سازد.

پرتال portal عبارت است از درگاهی به دنیای اطلاعات و منابع اطلاعاتی، به صورت دسته بندی شده و در شكل مورد نیاز كاربر. پرتال فراهم كننده ویژگی هایی نظیر دسترسی به صورت توزیع شده، مستقل از بستر به صورتی شخصی و امن و نیز قابلیت های مدیریتی و نظارتی می باشد. اگر بخواهیم ساده بگوییم، پرتال صفحه وب واسطی است كه امكان دسترسی آسان را به هر چیزی كه كاربر، برای انجام وظیفه یا خواستش نیاز دارد - بدون توجه به این كه محل فیزیكی آن كجاست- فراهم می كند. به بیان دیگر پرتال «درگاهی» است به دنیایی مجازی كه كاربر می تواند از طریق امكانات فراهم شده در آن تمامی نیازهای خود را برآورده كند؛ نیازهایی مانند جست وجو و یا خرید (مثلاً یك كتاب)، دسترسی به حساب بانكی، افزایش و كاهش اعتبار یك حساب اعتباری و یا به روزرسانی اطلاعات سخت افزاری از محل كار، پرتال همه چیز را از طریق درگاهی واحد برای كاربر خود فراهم می سازد.

● ویژگیهای اصلی یک پورتال عبارت اند از:

▪ تجمع اطلاعات

▪ هدف دار بودن اطلاعات

▪ دردسترس بودن اطلاعات

▪ دریچه ورود منحصر به فرد

در مورد پورتال بیشتر بدانیم

یک پورتال نیز مانند یک کامپیوتر خانگی، اطلاعات و خدمات گوناگونی را در یک صفحه وب واحد و به صورتی سازگار و خوش ترکیب در دسترس می گذارد. گاهی به این صفحه web top هم گفته می شود. پورتال می تواند نقطه شروع یا صفحه اولیه مشخصی داشته باشد که کاربران در زمان اتصال به وب آن را مشاهده کنند. اگر چه بر خلاف صفحه کامپیوتر، پورتال می تواند از طریق مجموعه وسیع دستگاههایی که قابلیت اتصال به وب در آنها پیش بینی شده (از جمله تلفن های موبایل) مورد استفاده قرار گیرد.

هر چند شباهت ظاهری فراوانی میان یک وب سایت و یک پورتال وجود دارد به گونه ای که در نگاه اول تفاوت محسوسی میان آن دو مشاهده نمی شود اما این دو کاملا از یکدیگر متفاوت اند.سوال اینجاست که به طور مشخص تفاوت آن دو در چیست؟ در پاسخ به این سوال باید گفت ویژگیهای زیر در یک پورتال آن را از یک وب سایت متمایز می کند:

1.       درگاه ورود منفردی که از طریق آن می توان به مجموعه منابع مرتبط با پورتال دست یافت.

2.       نمایش هدفدار اطلاعات با استفاده از تجربیات کاربر.

3.       دسترسی تقسیم بندی شده به انواع داده و اطلاعات گروه بندی شده.

4.       در اختیار گذاشتن امکان ارتباط و همکاری میان تمامی کاربران و استفاده کنندگان پورتال.

5.       امکان پیوستن به نرم افزارها و سیستم های نرم افزاری که گردش کاری مشخص و تعریف شده ای دارند.

از وبسایت تا وب پورتال

آنچه از این تعریف بر می آید بر ما روشن می سازد که وب پورتال یک محصول خاص نیست و همانند وب سایت یک ماهیت استاندارد و تشکیل شده از دو زیر ساخت خدمات (Services) و محتویات(Content) است که این ماهیت خروجی چندین استاندارد, دیتا و engine خاص زیر نظر یک یا چند مجموعه نظارتی مشخص و همگام است.

معمولا تعریف بالا اکثر کاربران غیر مسلط را به اشتباه می کشاند که هر وب سایت پر از لینک و یا یک وب سایت همه کار همان پورتال است چرا که برابر تعریف بالا می تواند دسترسی کاربران را به سایر وب سایت ها آسانتر کند که می توان با اطمینان گفت این تعبیر کاملا غلط و دور از تعاریف استاندارد می باشد چرا که همانگونه که در بالا نیز بیان کردیم وب پورتال یک ماهیت تحت وب است که ارائه دهنده خدمات و محتویات به صورت یکجاست.

هدف وب پورتال ها طبقه بندی کردن اطلاعات و نیز تعریف دسترسی آسان به آنهاست که برای جلوگیری از پراکندگی چگونگی یافتن، دسترسی و نگهداری اطلاعات توسط کاربر و به صورت خلاصه جلوگیری از سردرگمی ایشانٰ، به صورت همزمان سرویس های اصلی و جانبی را در اختیار کاربران قرار می دهند که مجموع این سرویس ها نیز در یک بستر اشتراکی (Account) نقطه مشترک دارند که اصلی ترین نقطه مشترک آنها ID و Profile است.

ویژگی های پورتال

▪ اعم ویژگی های پورتال را به صورت تیر وارمی توان در موارد زیر دانست:

ـ قابلیت شخصی سازی اطلاعات و ظاهر (customization)

ـ قابلیت استفاده برای عموم و عدم پایداری به (Platform)

ـ قابلیت دسترسی به تمام سرویس ها تنها با یکبار ورود به سیستم (Single sign-on)

ـ دسته بندی و رده بندی اطلاعات در بخش مدیریت و ارائه به کاربر (Taxonomy)

ـ تعامل و یافتن سریع کاربران در مواقع ضروری (Alert)

ـ دسترسی سریع به اطلاعات

ـ ارائه سایر سرویس های اینترنتی مبتی بر وب

مزایای یک پورتال در یک نگاه

پورتال ها نتیجه تلاش ما برای رسیدن به کیفیت مطلوب در حداقل زمان است. تا مدتی پیش خیلی ها گمان می برند هر چقدر کاربران اینترنت ورزیده تر شوند نسل پورتال ها روز به انقراض کشیده می شود در حالی که امروزه عکس این گزینه ثابت شده است.

نتیجه ای که از این ویژگی های بی نظیر بر می آید صرف جویی در هزینه و زمان و دسترسی سریع تر و مطلوب تر به اطلاعات و خدمات اینترنتی و در نتیجه افزایش راندمان کاری خواهد بود. در چنین حالتی تعجب نکنید که پورتال را به Mouse کامپیوترتان نسبت دهم!

پورتال مشابه یک OS و سیستم عامل

▪ شاید با این تشابه درک ویژگی های پورتال را برایتان آسان تر کند:

پورتال چیزی مشابه یک OS و سیستم عامل عمل می کند بدانگونه که صرف نظر از خاصیت برقراری ارتباط سیستم عامل با سخت افزار دسترسی ما را به پوشه ها و فایل های موجود در هارد دیسک را آسان تر می کند.

در چنین حالتی اگر وب سایت را DOS در نظر بگیریم و پورتال را ویندوز قدرت کارایی هر یک را به سادگی در می یابیم. اما در نهایت تمامی این امکانات در محیط ویندوز با توجه به داده های موجود در هارد دیسک به ما داده می شوند.

 مشخصه وب پورتال webportal

▪ اکثر وب پورتال ها در چند آیتم نقاط مشترک و کلیشه ای دارند که به ترتیب عبارتند از:

ـ تنوع سرویس دهی

ـ چگونگی سرویس دهی

ـ نحوه دسترسی کاربر به سرویس

ـ درآمد زایی و Business plan

ـ تامین اطلاعات

و درواقع همین چند آیتم کوتاه اما حساس هستند که سند تضمین رشد و حیات وب پورتال ها که در نهایت منجر به یک رقابت تنگاتنگ میان هم نوعان خود میشود را امضا کرده اند!

سرویس های یک وب پورتال تنوع بیشتری به سرویس های یک وب سایت را دارند، چرا که فعالیت وب سایت ها اکثر به صورت تخصصی بوده و موضوعیت آنها اغلب حول یک و یا چند آیتم مشخص و محدود که نهایتا توجیه کننده یک مورد مشخص است می گردد که همین امر سبب محدود بدون گروه های کاربری وب سایت های می شود.

اما یک وب پورتال با تنوعی که در سرویس های آن ذکر شد می تواند میزبان اکثر اقشار جامعه با هر نوع طرز فکر، سلیقه و نهایتا نیازی باشد.

مهم ترین سرویس های اصلی یک پورتال

از مهم ترین سرویس های اصلی یک پورتال می توان به موارد زیر اشاره برد:

ـ ماشین جستجو

ـ ایمیل

ـ فضای رایگان و یا وبلاگ

ـ ارائه اطلاعات مختلف (مسافرت، پزشکی و...(

ـ اخبار

ـ دانلود (فرمت های مختلف(

ـ گفتگو و Chat

دیگر مشخصات اصلی یک پورتال

همچنین وب پورتال ها سعی می کنند سرویس های مطلوب و به روزی (At time) را در کنار سایر سرویس های اصلی و کلیشه ای در اختیار کاربران خود قرار دهند تا با ربودن ذهن کاربران و جلب نظر عده کثیرتری از کاربران مشتاق توسط سرویس های جانبی و جذاب صاحب اکثر سهام بازار صنفی خود شوند.

منظور از چگونگی سرویس دهی نیز نوع در اختیار گذاشتن خدمات به کاربران است. وب پورتال ها برای اینکه مشتریان خود را از دست ندهند و در نهایت پیروز از رقابت بازار اطراف خود بیرون بیایند سعی می کنند اصلی ترین سرویس ها و نیز عمومی ترین ها را به صورت رایگان در اختیار کاربران قرار دهند.

از طرف دیگر، جدا از رایگان بودن امتیاز استفاده از خدمات وب پورتال ها، اکثر قریب به اتفاق این خدمات همگی در یک زیر ساخت با هم مشترک هستند و این بدان منظور است که جدا از پیچیدگی مراحل و دفعات شخصی سازی در وب پورتال ها؛ در وقت و کنترل کاربر نسبت به موقعیت خود حرکتی صورت گرفته شده باشد.

مشترک بودن زیر ساخت سرویس های یک وب پورتال Basic account and cardinal ID)) امورات دسترسی و امنیت کاربر را تا حد بسزایی سامان می بخشد و در این شرط کاربر از ثبت نام های چند باره در یک یا چند وب سایت ( یا وب پورتال)، سردرگمی بین چند شناسه و رمز متفاوت، Cookies, cashed و نیز امنیت پایین دور می ماند و می تواند با یک Security واحد و ID و رمز ورود به همه نوع سرویسی دسترسی داشته باشد و جدا از تمامی این موارد با توجه به این لایه زیر ساختی امکان شخصی سازی به صورت پراکنده و متمرکز به کاربر داده می شود.

وب پورتال هایی که سعی می کنند سرویس های اصلی مورد نیاز کاربران را در ازای پول در اختیار ایشان قرار دهند به دلایل فراوان و مستندی تا ابد در خم یک کوچه باقی خواهند ماند!